İttihat ve Terakki Fırkası’nın toplumsal, kültürel ve ekonomik çalışmaları

enver, cemal, talat paşalarFırka, toplumsal ve kültürel alanda, milliyetçilik-garbçılık (batıcılık) ilkelerini uygulamaya çalışmıştır. Dar’ül-Fünun muhtariyeti çalışmaları, eğitim alanındaki çeşitli modernleşme çalışmaları, yalnızca din işleriyle ilgilenecek Dar’ül Hikmet-i İslamiye’nin kuruluşu, kadın sorunlarının bir kültür olayı olarak ele alınması, Milli Kütüphane, Milli Hazine-i Evrak, Milli Musiki, Milli Filmcilik, Milli Coğrafya Cemiyeti ve Turizm ile ilgili çeşitli kurum ve kuruluşlar örnek gösterilebilir.

Batı takviminin kanunlaştırılması da bu dönemde çağdaşlaşma yolunda atılmış önemli bir adımdır. Yine bu dönemde “Müdafa-i Milliye, Donanma, Himaye-i Etfal” gibi hayır ve yardım cemiyetleri de kurulmuştur.

Ekonomik alanda “Milli iktisat Siyaseti” uygulanmış, yerli malı kullanımı, kooperatifçilik gibi çalışmalarda bulunulmuştur.(1)

Yine bu dönemde, demokrasi ve laiklik adında 1913’ten sonra önemli adımlar atılmlştır. Aile Hukuku ile ilgili davalar, şeriat mahkemelerinden alınarak, sivil mahkemelere verilmiştir. Adli meselelerde bütün yetki adliye nazırına verilmiş, birden fazla kadınla evlilik büyük ölçüde yasaklanmış, tıp ve edebiyat fakültelerine kız öğrenci alınmıştır. Laik okullar açılmış, Kur’an ve bazı dualar Türkçe’ye çevrilmiştir.(2)

Birinci Dünya Savaşına giriş, İttihatçı kadro içinde önemli tartışmalara sebep olmuşsa da, bir örgütsel bölünme doğurmamıştır. İttihat ve Terakki, ülkede her kuruma hakim olduğu 1914-18 yılları arasında savaş siyasetlerinin tespit ve icrasında birinci derece rol oynamıştır.(3)

Kaynaklar
  • 1) Tarık Zafer Tunaya, Türkiye’de Siyasi Partiler, İkinci Meşrutiyet Dönemi, İletişim Yay, Cilt I, İst-1998, s.67.
  • 2) Nuri Köstüklü, (Cumhuriyetten önce Osmanlılar’da Demokrasi ve Laiklik Kavramlarının Tekamülü) Cumhuriyetin 70. yılına armağan, Konya Sağlık Enstitüsü Yay, Konya-1993, Ek-8 s.287.
  • 3) M. Şükrü Hanioğlu, İslam Ansiklopedisi, “İttihat ve Terakki Cemiyeti”, Türkiye Diyanet Vakfı Yay, Cilt XXIII, İst-1998, s.483.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir