Felsefe ve Felsefenin Refleksifliği nedir?

felsefenin refleksifliğiFelsefe nedir? sorusu tüm felsefe kitaplarının giriş cümlesidir. Hepsinin ortak açıklaması ise “düşünmek”tir. “Düşünme” denildiği zaman, kimse bunun üstünde durmamaktadır. Düşünme kavramının, zihinlerde yer etmesi, öyle basit bir kelime olarak algılanmaması için, felsefe nedir? sorusu açıklanırken, felsefenin refleksiflik özelliğinin de insanlara aktarılması gerekmektedir. Eğer birisine, düz bir şekilde, felsefe=düşünme’dir derseniz, o kişi bu ifadeden hiç etkilenmeyecektir. Çünkü, felsefenin “düşünme” olması, bir kelime değil bir kavramdır. Kavramlar ise, kulak ile değil, akıl ile algılanabilen varlıklardır. O halde, felsefe nedir? Sorusu, felsefenin refleksifliği ilkesinin anlatımıyla cevaplanacak bir sorudur. Peki, Felsefenin Refleksifliği nedir?

Felsefenin refleksifliği, felsefenin kendini de ele alması, sorgulaması anlamına gelir. Felsefenin refleksifliğinin ilk tanımı, felsefenin; felsefe nedir, sorusuna da cevap aramasıdır. Refleksivite, felsefe için geniş bir alanı temsil eder. Bu alan, “felsefe nedir?”den başlar, filozof nedir, düşünce, suje, obje, bilgi nedir? diye devam eder gider. Kısaca, felsefenin refleksifliği, felsefenin kendi kendini sorgulamasıdır. Zaten felsefeden beklenen de budur. Herşey felsefenin konusu olabildiğine göre; felsefe, filozof, düşünce, nesne nedir? Soruları da felsefenin araması gereken cevaplara girer. Bir diğer ifadeyle; kendi düşünce sistematiğince sorgulama yapan felsefe, kendi sistematiğini ve kurallarını da sorgulamaya alır. Böyle yapar ki, felsefe gerçek bir düşünce ürünü olabilsin, dogmalarla hareket etmesin.

Bir birey kendine, bir ideoloji kendine, bir düşünür (filozof) kendine yönelmeli ve dıştan bir bakış açısıyla kendini analiz etmelidir ki, çıkmazlarını görüp onun üzerine de akıl yürütsün. Felsefenin refleksif tutumundan, hiç bir şey kurtulamamaktadır. Böylece, sorgulanamayan hiç bir şey kalmaz ve felsefenin işlevi tam olarak yerine getirilmiş olur. Bu nedenle, felsefe sorgulanamazların sorgulandığı bir mecra özelliği kazanır. Böylece, düşünce; kendi kurallarını, kendi kurallarını kullanarak düşünür, yorumlar, ifade eder.

Felsefenin refleksifliği, yukarıda anlatılanlar ölçüsünde kavranabilir kanısındayım. İşte, felsefe kitaplarının giriş sayfalarında yer alan felsefe nedir? sorusunun kaynağı da, felsefenin refleksif yapısıdır. Yani, felsefenin ilk kuralı refleksivitedir. Kendini sorgulayamayan bir insan, bir düşünce akımı veya herhangi bir şey ne kadar inandırıcı olabilir. Üstelik, düşünme üzerine kurulu olan felsefenin, kendini düşünme sürecinden uzak tutması düşünülebilir mi? Bu nedenlerden ötürü, felsefe kendini de konu edinerek, kendini gerçekleştirmiş olmaktadır.

Sonuç olarak, Felsefenin refleksif ilkesini kullanarak, “felsefe nedir?” sorusunu sorarsak, kendini bile akletmeye çalışan bir varlık olarak felsefe, “düşünme”dir diyebiliriz. Yani, her şeyi düşünme, arama, kendini kendinde aramadır.
Bu konuda Yunus Emre’nin şu dörtlüğü bu konuya uygun düşmektedir.

İlim, ilim bilmektir
İlim, kendin bilmektir
Sen kendin bilmezsen
(Ya) Bu nice okumaktır.

Bu gönderi Felsefe kategorisinde , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Gönderi için kalıcı bağlantı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>