Küçük Kaynarca Antlaşması ve Antlaşma Maddelerinin Analizi

Küçük Kaynarca’ya giden süreç

Rusya, XVII. yy. sonlarından itibaren, Osmanlı Devleti üzerindeki yayılmacı emellerini gerçekleştirmek için, sürekli mücadele etmekteydi. 1760’lı yıllarda Lehistan üzerinden Osmanlı’ya meydan okuyan Rusya, 1763’te Leh Kralının ölümü üzerine, Leh iç işlerine karışmaya başladı. Ruslar’a karşı gelen Leh milliyetçileri, Osmanlı’dan, Podolya arazisi karşılığında yardım istediler. Lehliler’in, Ruslar’dan kaçarak Osmanlı’ya sığınmaları üzerine Rusya, Osmanlı sahasına girip birçok Leh ve Türk’ü öldürdü. Bunun üzerine Osmanlı, Rusya’ya savaş açtı. Rusya önce Kırım’a girip müslümanları kılıçtan geçirdi. Rus donanması da, Baltık denizi’nden, Cebelitarık yoluyla Mora’ya ulaştı. Mora halkını kışkırtan Rusya, Çeşme‘de Osmanlı donanmasını yaktı. Cezayirli Hasan Paşa‘nın gayretiyle, Rus donanması Ege’den çıkarıldı. Rusya’nın bu genişlemesinden endişe eden Avusturya, Osmanlı ile gizli bir antlaşma yaptı ve Prusya‘nın aracılığıyla, Osmanlı-Rusya arasında, Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) imzalandı.


Antlaşma Maddeleri ve Analizleri

  1. Kırım bağımsız olacak, ancak dini bakımdan Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır.
    • Osmanlı ilk defa halkı tamamen müslüman bir coğrafyayı kaybetmiştir.
    • Osmanlılar ilk defa Hilafet makamını siyasi olarak kullanmıştır.
  2. Azak, Yenikale, Kerç, Kılburun kaleleri ile Kabartay ve Dinyeper-Buğ ırmakları arasında kalan araziler Ruslar’a bırakılacaktır.
    • 1. ve 2. madde ile Osmanlı Devleti, Karadeniz kıyılarını kaybetmiş, bir daha geri alamamıştır.
  3. Rusya, Ortodoksların ve Eflak-Boğdan’ın haklarını koruyacaktır.
    • Rusya, Ortodoksların hamiliğini, Osmanlı iç işlerine karışma hakkını ve Panslavist politika uygulama fırsatını elde etmiştir.
  4. Karadeniz Rus donanmalarına açık olacak ve Rus ticaret gemileri Boğazlar’dan geçebilecektir.
    • Karadeniz Türk gölü olmaktan çıkmıştır.
    • Ruslar, boğazlardan geçerek ilk defa sıcak denizlere inmişlerdir.
  5. İngiltere ve Fransa’ya verilen kapitülasyonlardan, Rusya da yararlanacaktır.
    • Rusya’ya ilk kapitülasyonlar verilmiştir.
  6. Ruslar, İstanbul’da ve gerekli gördüğü yerlerde konsolosluk açabilecektir.
    • Osmanlı iç işleri, Rus nüfuzuna açık hale gelmiştir.
  7. Osmanlı Devleti, Rusya’ya savaş tazminatı ödeyecektir.
    • Osmanlı Devleti’nin ödediği ilk savaş tazminatıdır.
  8. Eflak, Boğdan ve Akdeniz’deki adalar Osmanlı’da kalacak, ancak Osmanlı buradaki halkı serbest bırakacaktır.
    • Rusya, Osmanlı Devleti’ne karşı, Balkan halklarının muhalefetini sağlamak istemiştir.
Bu gönderi Tarih kategorisinde , , , , olarak etiketlendi. Gönderi için kalıcı bağlantı.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>